Соққыға жығылған Асқар

Кеше ғана Асқар Құрбановпен кездестік. Ол қазір Ақтөбе облыстық ауруханада жатыр. 2005 жылы Қарақалпақстаннан квота арқылы көшіп келген. Содан Алға ауданында тұрып жатыр. Негізгі кәсібі құрылыс салу. Яғни жалданып жұмыс жасайды. Әдеттегідей қалаға жұмысқа келе жатқан кезде оны 3 қыз бала тоқтатады. Үшеуін де қала ішіндегі базар маңына түсіріп кеткен. Кейін ол қалалық әкімшілік жанына жұмысымен келген кезде полицейлер учаскеге алып кетеді. Бұл 18 шілдеде болған жайт. Қыздардың айтуынша, Асқар оларды қалаға жеткізіп салғаны үшін 200 теңгені аз көріп, 500 теңге сұраған. Болмаған соң “соткасын” тартып алған. Ал Асқар болса мұны жоққа шығарып отыр. “Көп сөйлесем басым айналады” деген ол қол-аяғы, бет-әлпетінен басқа барлық жерінен полицейлердің ұрғанын айтады. Қазір басы айналып, қуығы шаншитын көрінеді. Асқарды тергеп жатқан Ғалым Тілеуов деген тергеушінің кабинетінде оны кезекті ұрып соққан сәттерде үстіне жай киім киген бір полиция қызметкері Асқарға:
- Сен қалпақ, оралман болып келіп алып, үй саласың, машина аласың. Мен болсам пәтер жалдап жүрісім мынау, неге кетпейсің өз еліне,- деген қорлау сөздер айтқан. Жәбірленуші жігіттің анасы Яхияева Несібелі апай ұлын жазықсыз ұрған полиция қызметкерлерінің үстінен қалалық ІІБ бастығына арыз жазып апарса, сол 10 тамыз күні болған кезекші арызды қабылдамапты. Оның орнына Асқар деген өзге тергеушіні шақырған. Ол ұлының жазықсыз таяқ жегеніне жаны ауырып, қайғырып отырған анаға «сіз арыз жазбай-ақ қойыңыз. Әйтпесе оларды жұмысынан шығарып жібереді. Одан да келісімге келейік» деген. Бәрі де түсініксіз қалпы оқиға өрбіп жатыр. Қазір Асқар да, полицейлер де прокуратураға шағымданған. Істің мән-жайына солар нүкте қоятын болар.

Таяуда Жаңажол ауылына барып келгем. Бұл Ақтөбедегі мұнайлы өлке. «БИДИПИ геофизикалық қызмет» ЖСШ-нің қарамағында талай қазақ баласы жұмыс жасап жүр. Бірақ жатын орындары, тамақтары сын көтермейді. Айтап айтсам, түнде тышқанмен алысып ұйықтай алмайды екен. Түн демей-ақ күндіз де оның өріп жүргенін круге болады. Жұмысшылардың бірі: «Палатка ішіндегілер жүгіріп жүрсе, тамақ қоймасындағылар қарындары сипап шалқиып жатады» деп әзілдеген болды. Шындығында да сондай. Ал бірінші түстік пен екінші түстік болса бір ыдысқа салынады. Яғни жұмысшы біріншіге берілген тамақты ішіп болған соң ыдысына екіншісін құйдырып алып іше береді.
Ең сорақысы осы жайттарды біреуі айтып, дауыс көтерсе қытайлықтар «домой» деп қош айтысады екен. Олар болса бір үйдің асыраушысы. Ешқайда кете алмайды. Барлық жайтты база директоры Жау Чин Гуанға айтқанымда ол бұдан хабарсыз екенін алға бартты. Олар күннің астында тұрған бөшкеден су ішпейді. 5 литрлі тазартылған су қытайлықтардың ғана шөлін қандыру үшін жұмсалады.
Бір душқа 40 адамнан келетін вагон асханадан екі қадам жерде орналасқан екен. Аталмыш жолсапарға барып келген соң бізді Ақтөбедегі филиалының директоры шақыртып алды. Ол ең болмағанда компания атын жарияламауды өтінді. Тіпті мені ертіп апарған бұрынғы қызметкерге 100 мың теңге берем, ешқаншай материал жарыққа шықпайтын болсын деген. Қазір қазақты аямаған қытайлықтардың бетін қатару үшін оларды тексерту амалдарын жасап жатырмыз. Қалғанын суреттен оқып білуге болады.

Тышқаны өріп жүрген палатка іші

400 адам суға түсетін 1 вагондағы 10 душ іші

Мына қоқыс тау-төбе болғанша осы жерде жатады

Жұмысшының таңғы асы осы ғана

Ашық аспан астында тұрған мына бөшкеден тек қазақтар ғана су ішеді

Бүгін Ақтөбеге индустрия және сауда министрлігінің вице-министрі Еділ Мамырбеков келді. Премьер-министрдің тапсырмасымен қаламыздағы екі кәсіпорынды ашуға келсе де олардың нақ атын білмейтін боп шықты. Шенеунік журналист Сатыбалды Сәуірбаевтан кәсіпорынға кірер бетте: “не ашылғалы жатыр”,- деп сұраған. Бір топ журналистерге сұхбат берер алдында ол өзі ашқан “Казметаллополимер” ЖШС-нің атын ұмытып қалып, завод директорларын тағы бір әбігерге салды. Үлкен басшының кішкентай кәсіпорындарыды арнайы келіп ашуы көпшіліктің көкейінен сұрақ боп шықты. Вице-министр: “30 серпінді жоба шартты түрде аталған болатын. Осындай әрбір жобаны 30 серпінді жоба деп айтуға болады”,- дейді.

Жұлдыз жұмысына әдеттегідей уақытта келді. Дәлізге шыға қалғаны сол еді алдынан жұмыс кеңсесінің еден жуушысы шыға келді. Жәй ғана амандасып өтпекші еді, болмады. Жасы үлкен адам өтінішін айтты. «Қызым, менің қызым тұрмысқа шыққалы жатыр еді. Ақша керек. Соған орай Жамиға Серғазықызына орысша арыз жазып берші»,- деп қиылмасы бар ма? Себебін сұрағанда қазақша түсінбейтінін, сондықтан қазақ тіліндегі арыздарды қабылдамайтынын айтты. Жұлдыз көмектесуге келісті, бірақ көкейіндегі «тек орысша арызды ғана қабылдайтын қандай қазақ» деген сұрағын кімге қоярын білмеді.

- Диплом керек емес па?
- Керек. Қай жоғарғы оқу орнының дипломы?
- Қ.Жұбанов атындағы АМУ-нің. Бағасы 170 мың теңге. Мен екеуін жасаттым. Енді бір-екеуі қалды. Бірақ қорқынышты секілді. Ол заңды ма?
- Мемлекетттік университеттің дипломы болса арзан екен. Бірақ ісің заңсыз. Ұсталып қалсаң оңдырмайды ғой. Мұныңды таста.
Сөйтіп екеуміз өлшем киімдерін сататын дүкенге кірдік. Ондағылар бір-бірін жақсы таниды екен. Сол мезетте жеке куәлікті 50 мың теңгесімен қоса санап берді. Ол РНН мен СИК-тің де керегін айтып бізді шығарып салды. Диплом жасауға аз ғана уақыт кетеді екен.
( Делдал адамды өзім өте жақсы танимын. Сондықтан аты-жөнін жазғаным жоқ).